HRI COLUMN

2017/06/19Quan điểm của chuyên gia

Chính sách “công việc làm trọn đời” của các công ty Nhật Bản tại Việt Nam thực sự như thế nào?

1) NHU CẦU CHO “ CÔNG VIỆC LÀM TRỌN ĐỜI” TẠI VIỆT NAM

Đây là một khái niệm khá phổ biến đối với các lao động Viêt Nam có quan tâm đến tiếng Nhật hoặc có nhu cầu làm việc tại các công ty Tại Nhật Bản. Trước tình hình các nhà đầu tư Nhật Bản đang ồ ạt vào Việt Nam cộng với làn sóng học tiếng Nhật ngày càng tăng với tốc độ chóng mặt đặc biệt là tại các thành phố lớn như HCM và HN thì khái niệm “công việc làm trọn đời” càng ngày càng được quan tâm.

2) NGUỒN GỐC CỦA “ CÔNG VIỆC LÀM TRỌN ĐỜI” TẠI NHẬT BẢN

“Công việc làm trọn đời”
Bản thân cụm từ này đã nói lên ý nghĩa của nó mà người khác khi nhìn vào có thể hiểu được ngay ý nghĩa của nó đó là bạn sẽ không bao giờ bị sa thải. Điều mà nhiều người lao động luôn khát khao trong công viêc của họ đó là tính ổn định thì một phần nào đó cụm từ này đã truyền đuộc thông điệp đó.

Đây là phương pháp quản lý nhân sự phổ biến tại Nhật nhằm nâng cao năng suất, giúp tạo ra hiệu quả trong công việc. Các công nhân viên Nhật Bản, nhất là những nam công nhân viên có tay nghề, thường thích làm một công việc suốt đời. Những công nhân viên này ít tình nguyện đổi công ty hơn so với các nhân viên ở các nước khác. Những công nhân viên khác gọi là những công nhân viên tạm thời, thường chiếm khoảng 6% lực lượng lao động, ngay cả ở những công ty lớn như TOYOTA. Ngoài ra còn có nhiều công nhân làm việc không trọn ngày. Khi hoạt động kinh doanh sa sút, hay khi sử dụng các kỹ thuật tiết kiệm lao động, các công ty giữ lại số công nhân viên làm việc suốt đời này trên bảng lương của họ, sa thải số công nhân tạm thời, giảm tiền thưởng thất thường cho số công nhân làm việc suốt đời và thuyên chuyển công nhân viên sang các bộ phận sản xuất khác.

3) NHỮNG ĐIỀU KIỆN ĐỄ GIỮ NHÂN VIÊN LÀM VIỆC TRỌN ĐỜI TẠI CÁC CÔNG TY NHẬT BẢN TẠI NHẬT.

Sự tham gia của nhân viên trong quá trình ra quyết định
Một số công ty Nhật Bản khuyến khích sự hợp tác giữa người lao động và nhà quản trị bằng cách phân chia quyền lãnh đạo. Nhân viên được tham gia vào hoạt động quản trị của công ty, đây là quá trình hợp tác giữa người lao động và nhà quản trị trong việc ra quyết định và các chính sách kinh doanh.
Ví dụ như ở Isuzu, công nhân viên bầu ra những người có quyền đại diện cho mình vào hội đồng lao động của công ty. Về những vấn đề tài chính và kinh tế, Hội đồng lao động của Isuzu được cung cấp thông tin và được tham khảo ý kiến vào việc ra quyết định, nhưng Hội đồng không có quyền như các cổ đông vì mặc dù các cổ đông và nhân viên có số người đại diện như nhau nhưng vị chủ tịch đại diện cổ đông là người có lá phiếu quyết định.

Nhóm kiểm tra chất lượng
Để nâng cao năng suất của công nhân viên, các công ty Nhật Bản đã thử nghiệm nhiều phương pháp khác nhau để đề nghị công nhân viên đưa ra các sáng kiến để nâng cao sản lượng. Những nỗ lực hợp tác được thúc đẩy một phần nhờ mục tiêu này. Nhóm kiểm tra chất lượng là một trong những hoạt động đó, nhóm này bao gồm nhiều nhóm công nhân nhỏ, gặp nhau thường xuyên để phát hiện và để giải quyết các khó khăn của họ. Đây là một hoạt động có sự tham gia của nhiều cá nhân để họ tham khảo ý kiến giữa các đồng nghiệp với nhau vì mỗi một cá nhân thường không muốn quan hệ trực tiếp với nhà quản trị.

Làm việc theo nhóm
Tại Nhật Bản và các hoạt động đầu tư của Nhật Bản, người ta thường sử dụng phương pháp làm việc theo nhóm để thúc đẩy sự liên kết chặt chẽ trong nhóm và các công nhân quan tâm nhiều nhiệm vụ hơn là chỉ quan tâm đến một số nhiệm vụ nào đó mà thôi. Xét về mặt liên kết nhóm thì một phần của mức lương thường không dựa trên sản lượng, vì nếu vậy nhóm sẽ gây áp lực đòi hỏi không được vắng mặt thường xuyên và luôn cố gắng nhiều. Xét về mặt nhiều loại nhiệm vụ khác nhau, các công nhân viên có thể luân phiên làm các công việc trong nhóm để giảm sự nhàm chán và phát triển khả năng thay thế phòng khi người nào đó trong nhóm vắng mặt. Ngoài ra, các nhóm công nhân viên còn kiểm soát chất lượng và tự sửa chữa máy móc của mình.

Huấn luyện, đào tạo các nhà quản lý tại chi nhánh ngoài nước
Nhiều doanh nghiệp Nhật bản cho rằng sự khác biệt giữa những nhà quản trị quốc tế và nhà quản trị trong nước là nhà quản trị quốc tế phải biết tìm cách làm cho các hoạt động tại nước nhà phù hợp với các địa phương ở nước ngoài và quan hệ tốt với chính phủ nước đó. Nhiệm vụ của các nhà quản trị chi nhánh ở nước ngoài thường rộng hơn so với các nhà quản trị trong nước, họ phải đương đầu với khó khăn về thông tin liên lạc giữa các cơ quan đầu não của công ty và chi nhánh. Các công ty đa quốc gia Nhật Bản thường thích bổ nhiệm các nhà quản trị địa phương hơn là những người xa xứ vì các nhà quản trị địa phương thông hiểu các điều kiện hoạt động ở địa phương, ít tốn kém, người địa phương có thể tập trung vào hoạt động nhằm phục vụ cho mục tiêu dài hạn. Các công ty này thuyên chuyển nhân viên ra nước ngoài để truyền đạt những kỹ năng chuyên môn và các hoạt động kinh doanh ở nước nhà, để kiểm soát các hoạt động ở nước ngoài và để phát triển các nhà quản trị.
Và tại Nhật, hai chức năng huấn luyện, đào tạo nhân viên ở nước ngoài là xây dựng những kiến thức tổng quát cho các nhà quản trị và trang bị cho các nhà quản trị phương pháp để giải quyết những tình huống đặc biệt thường xảy ra đối với những người xa xứ.
Và cuối cùng, “Làn sóng văn minh thứ tư” đang hướng các công ty Nhật Bản đến phá vỡ chương trình quản lý cũ thông qua việc mở ra những phương pháp mới tăng đầu tư vào sáng tạo; đổi mới các qui trình công nghệ, sản xuất, marketing đáp ứng yêu cầu mới… Trogn chiến lược nhân sự, các công ty chú trọng đến những chính sách ưu đãi những người dẫn đầu các hoạt động sáng tạo, tạo cơ hội bình đẳng sáng tạo cho tất cả mọi người cùng với các hệ thống khen thưởng, khuyến khích sáng tạo.
Có thể nói, nhấn mạnh tính sáng tạo đang từng bước giữ vai trò hàng đầu của cuộc cách mạng quản lý diễn ra ở Nhật Bản trong những năm cuối cùng của thế kỷ 20.

4) THỰC TRẠNG VỀ “CÔNG VIỆC LÀM TRỌN ĐỜI” CỦA LAO ĐỘNG VIỆT NAM TẠI CÁC CÔNG TY NHẬT LÀM VIÊC TẠI VIỆT NAM.

Đề mọi người dễ hiểu về vấn đề chung mà các lao động Việt Nam đang gặp phải khi làm việc tại các công ty Nhật có chế độ “công viêc làm trọn đời”. Tôi xin ví dụ mối quan hệ giữa người lao động và người sử dụng lao động như một cặp đôi, nếu như hai người không cảm thây hạnh phúc khi ở bên nhau thì có nên gắn bó trọn đời với nhau không? Vấn đề không phải là bạn muốn ở bên ai đó trọn đời mà là bạn muốn ở bên ai đó khiến bạn hạnh phúc. Trọn đời chỉ là mong muốn nảy sinh sau khi bạn đạt được điều kiện hạnh phúc. Do đó câu trả lời phổ biến mà chung ta có thể thấy là “thà là bạn có niệm hạnh phúc ngắn nhưng không trọng vẹn còn hơn là trọn đời đau khổ”

Thực tế thì nếu như mối quan hệ giữa người lao động là người Việt Nam và người sử dụng lao động là người Nhật không được tốt thì liệu người lao động Việt Nam có còn coi chính sách “công việc làm trọn đời” ở đây là một lợi ích nữa hay không? Dựa vào kinh nghiệm cá nhân và kết quả khảo sát của công ty HRIV trong quá trình làm việc cùng với các doanh nghiệp Nhật Bản tại Việt Nam, chúng tôi nhận thấy rất nhiều các người lao động Việt Nam bị vỡ mộng sau khi làm việc với các doanh nghiệp Nhật vì họ nhận ra rằng công việc cuả họ không đem lại niềm hạnh phúc đủ lớn để họ ở lại. Đó cũng chính là lý do chính mà họ không muốn gắn bó lâu với công ty. Vì vậy khi các nhà tuyển dụng Nhật Bản quảng cáo về chính sách này như một lợi ích lớn để thu hút người lao động thì thực sự không có hiệu quả đối với những người lao động có kinh nghiệm là việc lâu năm mà chỉ hấp dẫn được những đối tượng như người mới ra trường, còn chưa có nhiều kinh nghiệm làm việc.
Kết bài, hãy chọn một công việc mà bạn yêu thích và một nơi mà bạn nhận được sự tôn trọng hơn là mội nơi cho bạn duy nhất một thứ đó là sự đảm bảo về tài chính chỉ đủ để tồn tại.

(Writer; Nguyễn Ngọc Vũ)


Source;
・http://camnangtuyendung.stepuphr.vn/van-hoa/van-hoa-tuyen-dung-tron-doi.html
・http://news.zing.vn/tuyen-dung-tron-doi-mot-dac-san-nhat-ban-post578048.html
・http://duhoc.viet-sse.vn/2015/03/tuyen-dung-tron-doi-kieu-nhat-loi-hay-hai
・http://cafebiz.vn/nghe-nghiep/tuyen-dung-tron-doi-mot-dac-san-nhat-ban-20150909200003535.chn
・http://ndh.vn/nhung-cong-viec-co-thu-nhap-suot-doi-cao-4333500p125c135.news
・http://kosaido-hr.com/articles/355

© HRI Vietnam

< Trụ sở Đà Nẵng >
Địa chỉ: Tầng 9, Công viên phần mềm Đà Nẵng,
số 2 đường Quang Trung, Thành phố Đà Nẵng ( Bản đồ )
Điện thoại: 023 6384 9439 Fax: 023 6384 9429
< Văn phòng TP. Hồ Chí Minh >
Địa chỉ: Tầng 9, tòa nhà Phương,
31C đường Lý Tự Trọng, Quận 1, Thành phố Hồ Chí Minh.( Bản đồ )
Điện thoại: 028 3822 6880 Fax: 028 3822 6880